quyền lợi của người phụ nữ trong bộ luật Hồng Đức

QUYỀN LỢI NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG BỘ LUẬT HỒNG ĐỨC

Năm 1483, vua Lê Thánh Tông sai các triều thần sưu tập tất cả các điều luật, các pháp lệnh đã ban bố và thi hành trong các triều vua thời Lê sơ, soạn định lại, xây dựng lại thành một bộ luật hoàn chỉnh. Đó là bộ "Quốc triều hình luật" hay còn gọi là bộ Luật Hồng Đức. Luật Hồng Đức nói riêng và pháp luật thời Lê nói chung mang đặc thù của pháp luật Đại Việt, phản ánh chân thực và sâu sắc tình trạng xã hội nước ta thế kỷ XV và sau này.  Tính đặc thù của "Quốc triều hình luật" thể hiện rõ trong hai chương "Hộ hôn" và "Điền sản". Qua hai chương này, các nhà làm luật đã coi trọng cá nhân và vai trò của người phụ nữ - điều mà các bộ luật trước và sau không mấy quan tâm. Có 53/722 điều luật (7%) bànvề hôn nhân - gia đình; 30/722 điều luật (4%) bàn về việc hương hỏa, tế lễ, thừa kế và sở hữu tài sản. Những điềuluật này ít nhiều đã đề cập đến một số quyền lợi của người phụ nữ trong xã hội và trong gia đình. Người vợ, trên lý thuyết, bị đòi hỏi phải lệ thuộc vào chồng và không được làm điều gì nếu không có sự chỉ đạo hay đồng ý của chồng. Nhưng trên thực tế, địa vị của người vợ - chồng thay đổi nhiều tùy thuộc theo vị trí xã hội và kinh tế của họ. Cũng giống như chồng, người phụ nữ Việt Nam xưa có tài sản riêng và tham gia các hoạt động kinh tế. Đó là điều khác biệt với người phụ nữ Trung Quốc. Trong lao động, người phụ nữ được trả công ngang bằng với người thợ nam, "không có sự phân biệt về tiền công nhật cho lao động đàn ông với đàn bà"(1). Điều 23 trong "Quốc triều hình luât" quy định tiền công nhật cho nô tỳ là 30 đồng. Việc trả công ngang bằng như thế rõ ràng cho thấy lao động của phụ nữ được đánh giá cao và vị trí của người phụ nữ được tôn trọng trong xã hội. Trong hôn nhân, người phụ nữ cũng có thể yêu cầu ly hôn (đâm đơn kiện).  Điều 322 - "Quốc triều hình luật" ghi: "Con gái thấy chồng chưa cưới có ác tật có thể kêu quan mà trả đồ sính lễ", nếu "con rể lăng mạ cha mẹ vợ, đem thưa quan, cho ly dị". Trong gia đình người vợ tương đối bình quyền với người chồng và do đó, hôn nhân không được coi là sự chuyển giao hoàn toàn cô gái từ gia đình bên nội của mình sang gia đình chồng như ở Trung Quốc. Không những thế, luật pháp còn bảo vệ người phụ nữ. Họ được phép đến nhà đương chức xin ly hôn trong trường hợp chồng không chăm nom, săn sóc vợ trong 5 tháng (1 năm - nếu vợ đã có con). Nếu vợ đem đơn đến công đường thì bộ luật cho phép cưỡng bức ly hôn. Nghĩa là, người chồng không làm tròn nghĩa vụ với vợ thì người vợ cũng không buộc phải làm tròn bổn phận của mình.Quy định này không có trong bất kỳ bộ luật nào của Trung Quốc cũng như các văn bản cổ luật trước hay sau triều Lê. Ngay cả khi luật bắt buộc người chồng phải bỏ vợ ngoài ý muốn chủ quan, điều 310 quy định "Vợ, nàng dâu đã phạm vào điều "thất xuất" mà người chồng ẩn nhẫn không bỏ thì phải tội biếm tùy theo nặng nhẹ". Tuy nhiên, sẽ không thể ly hôn được nếu như khi phạm vào điều thất xuất người vợ đang ở trong ba trường hợp (tam bất khứ): đã để tang nhà chồng 3 năm; khi lấy nhau nghèo mà sau giàu có; khi lấy nhau có bà con mà khi bỏ lại không có bà con để trở về. Đồng thời, khi hai bên vợ chồng đang có tang cha mẹ thì vấn đề ly hôn cũng không được đặt ra. Khi ly hôn, con cái thường thuộc về chồng, nhưng nếu muốn giữ con, người vợ có quyền đòi chia một nửa số con. Điều 167 - Hồng Đức thiện chính thư - quy định rõ hình thức thuận tình ly hôn: Giấy ly hôn được làm dưới hình thức hợp đồng, người vợ vàngười chồng mỗi bên giữ một bản làm bằng. Vậy là, bên cạnh sự ưng thuận của cha mẹ hay các bậc tôn thuộc rất quan trọng thì sự ưng thuận của hai bên trai - gái cũng là một thành tố được nhà lập pháp chú ý đến. Quan hệ nhân thân giữa vợ và chồng sau khi ly hôn hoàn toàn chấm dứt, hai bên đều có quyền kết hôn với người khác mà không bị pháp luật ngăn cấm.  Thông thường, nếu ly hôn không do lỗi của người vợ thì phần tài sản riêng (gồm cả điền sản và tư trang), người vợ có quyền mang về nhà mình. Trong trường hợp có lỗi; thường thì tự ý người vợ không đem theo tài sản hoặc trong một vài trường hợp luật định người vợ buộc phải để lại tài sản đó cho chồng, "người vợ mà đi gian dâm, tài sản phải trả về cho chồng"(2). Ngoài ra, việc phân chia và thừa kế tài sản còn tùy thuộc vào việc vợ chồng có con hay không có con. Pháp luật quy định cụ thể ở các điều 374, 375 và 376 (Quốc triều hình luật). Tài sản của vợ chồng được hình thành từ 3 nguồn: Tài sản của chồng thừa kế từ gia đình nhà chồng; tài sản của người vợ thừa kế từ gia đình nhà vợ và tài sản do hai vợ chồng tạo dựng trong quá trình hôn nhân (tài sản chung). Khi gia đình tồn tại, tất cả tài sản được coi là của chung. Khi ly hôn, tài sản của ai, người đó được nhận riêng và chia đôi tài sản chung của hai người. Còn khi chồng chết trước (hay vợ chết trước) tài sản có do bố mẹ dành cho được chia làm hai phần bằng nhau, một phần dành cho gia đình bên chồng/vợ để lo việc tế lễ (bố mẹ bên chồng/vợ hoặc người thừa tự bên chồng/vợ giữ). Một phần dành cho vợ/chồng để phụng dưỡng một đời (nhưng không có quyền sở hữu). Khi người vợ/chồng chết, thì phần tài sản này giao lại cho gia đình bên chồng.  Đối với tài sản do hai người tạo ra cũng chia làm hai phần bằng nhau: một phần dành cho vợ/chồng làm của riêng; một phần dành cho vợ/chồng chia ra như sau: 1/3 dành cho gia đình nhà chồng/vợ để lo việc tế lễ; 2/3 dành cho vợ/chồng để phụng dưỡng một đời, không được làm của riêng, khi chết giao lại cho gia đình bên chồng. "Quốc triều hình luật" không nhắc tới động sản, chỉ đề cập tới điền sản, theo Vũ Văn Mẫu: "Điểm này cũng dễ hiểu vì trong một nền kinh tế trọng nông, các động sản khác chỉ là những vật có ít giá trị". Song trong "Hồng Đức thiện chính thư" (điều 258-259) đã không gạt hẳn các động sản ra ngoài thừa kế. "Đến như nhà cửa chỉ có thể chia làm hai, người sống được một phần làm chỗ ở, người chết được một phần làm nơi tế lễ". "Còn đến của nổi, phải để cung vào việc tế tự và theo lệ dân trả nợ miệng, còn thừa bao nhiêu cũng chia cho vợ con". "Của nổi" ở đây được hiểu là vàng, bạc, lụa, vải, thóc lúa, giường chiếu, đồ sứ, mâm thau... Như vậy, pháp luật đã ghi nhận một cách bình đẳng sự đóng góp của người vợ trong tài sản chung của vợ chồng và bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản do hai vợ chồng làm ra.  Trong quyền thừa kế tài sản của cha mẹ để lại, pháp luật nhà Lê không phân biệt con trai - con gái. Nếu cha mẹ mất cả thì lấy 1/20 số ruộng đất làm phần hương hỏa, giao cho người con trưởng giữ, còn lại chia đều cho các con (điều 388); "người giữ hương hỏa có con trai trưởng thì dùng con trai trưởng, không có con trai trưởng thì dùng con gái trưởng" (điều 391). "Ruộng hương hỏa giao cho con trai, cháu trai, nếu không có thì giao cho cháu gái ngành trưởng". Về việc áp dụng hình phạt "ngũ hình" (3), có sự phân biệt giữa đàn ông và đàn bà: không áp dụng hình phạt "trượng" cho đàn bà và áp dụng riêng từng loại tội "đồ" cho đàn ông và đàn bà (điều 1 - Quốc triều hình luật). Tóm lại, bộ luật Hồng Đức có ý nghĩa rất lớn trong lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam. Pháp luật ấy về cơ bản được duy trì để thi hành ở những thế kỷ sau, cho đến khi nhà Nguyễn ban hành bộ luật Gia Long thì uy tín, tinh thần những điều khoản luật Hồng Đức vẫn còn sống trong dân gian. Bộ luật ấy đã có những quy định cho thấy vai trò lớn lao của người phụ nữ trong sản xuất và trong cuộc sống. Đó là điều tiến bộ trong các triều đại phong kiến Việt Nam.   Theo Tạp chí Xưa và n

Đọc 2009 chọn chữ nào của bác SC Ngẫm 2011 có lẽ nào cũng vây???

songchampls | 01 January, 2009 02:05

2009, SẼ LÀ MỘT NĂM CỰC KỲ KHÓ KHĂN.  BÓNG ĐEN CỦA KHỦNG HOẢNG KINH TẾ KHÔNG CHỈ DẦN CHE PHỦ TỚI TỪNG QUỐC GIA MÀ NÓ ĐÃ LAN TỚI TỪNG DOANH NGHIỆP, MỌI GIA ĐÌNH VÀ MỖI CÁ NHÂN.

DÙ KHÔNG MUỐN, MÀ BUỘC PHẢI CHỌN CHỮ NHẪN CHO NĂM 2OO9.
Galaxy® :
Nhưng năm 2011 lại là một năm đen tối của Thế Giới, bởi thiên Tai và dịch bệnh ....Nguy cơ nổ ra thêm vài cuộc chiến tranh vì các nước lớn chạy đua vũ trang, các nước nhỏ không nhìn ra đâu là thế mạnh của mình cùng chạy đua toàn cầu hóa, dẫn tới nguồn tài nguyên bị cạn kiệt... Lại những cuộc chạy đua đi tìm những nguồn năng lượng mới ... Vậy chúng ta chọn chữ gì ??? Vẫn là nhẫn, nhẫn muôn năm để được bình  an và Thanh thản !

•1.     Khủng hoảng kinh tế, doanh nghiệp cắt giảm quỹ lương, có thể thất nghiệp. Nhẫn là tiết kiệm tiêu dùng, đừng để bần hàn mà làm việc xấu.

•2.     Càng khó khăn, càng phải một lòng đi theo minh chủ. Ắt có kẻ dèm pha là xu nịnh. Nhẫn để bỏ ngoài tai những lời ác.

•3.     Vì lợi ích chung, phải xử lý những việc đụng chạm tới quyền lợi nhiều người. Nhẫn là chịu đựng những lời khó nghe.

•4.     Áp lực công việc, các sếp sẽ dễ nóng giận. Nhẫn là chịu đựng ngay cả khi bị oan. Đừng để bụng.

•5.     Cuộc sống thay đổi từng ngày. Nhẫn phải theo kiểu Barac Obama. Nhẫn nhưng vẫn phải "Change"

•6.     Kinh tế gia đình khó khăn, nợ nần khó trả. Nhẫn để đừng đưa ra các quyết định sai lầm, lún sâu vào nợ.

•7.     Vợ/chồng bất hòa, lỡ buông ra những lời gây uất hận. Nhẫn để đừng làm thêm điều gì tệ hại.

•8.     Nếu có con đang vào tuổi dậy thì cả tâm-sinh-tính lý đều thay đổi. Nhẫn để nghe hết những điều con nói, đừng vội áp đặt quy chụp.

•9.     Nếu còn con bé trong trắng ngây thơ. Nhẫn là bỏ qua mọi chuyện ngoài cổng để tối tối được cười với các con.

•10. Bước vào lứa tuổi suy giảm tình dục. Nhẫn để khắc phục, đừng hoảng

•11. Nhi vừa bất hoặc. Nhẫn là kiệm lời. Trước uốn lưỡi 3 lần, nay uốn thêm 1 lần nữa trước khi nói.

•12. Uống kém, dễ say. Nhẫn là biết dừng lại khi thấy mồm ngứa ngáy.

•13. Phổi yếu, trước thở mạnh che mờ cả nửa mét vuông kính, nay còn độ 1 bàn tay. Nhẫn để hạn chế hút thuốc. (Trừ khi thức khuya viết blog khà khà..).

•14. Hay nghĩ về chuyện quá khứ, đó là dấu hiệu của tuổi già. Nhẫn đừng nói nhiều chuyện "ngày xưa", nói chuyện về hiện tại và tương lai.

•15. Nếu thuộc nhóm máu dễ xúc cảm, rung động. Nhẫn là đừng để phần tình cảm át phần lý trí.

•16. Chữ nghĩa có hồn, kinh lắm, nó có lợi mà cũng dễ gây hại. Khẩu thiệt thì vô bằng, email còn lưu lại. Nhẫn để đừng vội vàng gửi, viết xong hãy để đấy quay sang làm việc khác. Lát sau đọc lại thêm rồi mới send

Lại nghe nói  

Chữ nhẫn có bộ đao. Dù gươm kề cổ, nhẫn được mới là cao.
Trong chữ Nhẫn có chữ Tâm bên dưới bộ đao. Nhẫn là phải từ trong tâm .
Trong chữ Nhẫn có chữ Khẩu. Tâm nhẫn rồi thì miệng đừng càm ràm gì nữa. Nhẫn nhịn trong lòng đã khó, nhẫn miệng cũng khó không kém.

Sáng 1 Tây 2OO9
SC

2011 will be a year extremely difficult. LAMPS OF ECONOMIC CRISIS NOT GOVERNMENT INSTRUCTIONS TO COVER THAT EACH COUNTRY HAS ITS LAN TO EACH BUSINESS, FAMILY AND PER EVERY INDIVIDUAL.

DO NOT EVEN WANT, WHICH MUST BE REQUIRED FOR THE YEAR 2O11 Choose owner.

• 1. Economic crisis, businesses cut payroll, unemployment can. Ren is saving the consumer, not to poverty but bad work.

• 2. Increasingly difficult, as have a heart to follow the brilliant leader. It must have a lick detractors. Patience to ignore the words of evil.

• 5. Life changes every day. Barac Obama must ring style. Rings but still have "Change"

• 4. Pressure of work, the boss will be easy to anger. Tolerance is tolerance even under petitioners. Do not let the belly.


• 3. Common interest, to handle the incidents to benefit many people. Tolerance is said to bear the hard of hearing.

• 7. Spouse discord, causing missed let the words of Wrath. Patience to do terrible things to add.

• 9. If there in her white innocence. Tolerance is ignoring everything outside the gate at night to be laughing with you.

• 10. Step into the age of sexual decline. Patience to overcome, do not panic

• 8. If you have children at puberty are both physical and mind-life-changes. Patience to hear all the things you say, do not rush to impose the shooting.

• 6. Family economic difficulties, difficult to pay debt. Patience to not make bad decisions, sunk deep into debt.

• 12. Drink less, easy to say. Tolerance is the stops when he saw the mouth itch.

• 15. If blood type is easy emotions, vibrations. Tolerance is not to drown the emotional rationality.

Heard again

• 13. Weak lungs, breathed eclipsed the previous half square meters of glass, now also the first hand. Ring to restrict smoking. (Unless blogging quite a bit late ..).

• 14. Or think about the past, it is a sign of old age. Rings do not say much about "old days", talking about the present and future.

• 16. Words have soul, doing so, it is beneficial that is easy to damage. Damage by the invisible export, email remains. Patience to take your deposit, written, let it turn into another job. Some time later to read more and then send

• 11. Children have any either. Tolerance is scarey. Before bending the tongue 3 times, now add a bend before speaking again.

Employers have the sophistication. Although adjacent to the ancient sword, a ring is a new high.

In an employer under the training focus. Patience is a must from the heart.

In the Password text employer. Mind your mouth then do not be patient any more ram. Please have patience in difficult, equally difficult to ring the mouth as well.

TÔI LÀ NÔNG DÂN !

songchampls | 30 July, 2009 09:34

  Đọc những bài tranh luận, cà khịa giữa  Trịnh Hữu Tuệ (THT) với Trần Hữu Dũng (THD) tôi cứ nghĩ vẩn vơ:  lửa cháy rần rật ngoài thành mà trong thành cứ tầm chương trích cú, luận anh hùng kiểu này thì thật vô bổ và vô trách nhiệm.    Tôi bắt đầu oải. Trí thức (tức trí không ngủ), trí phải suy nghĩ, phải thao thức cái sự ích nước lợi dân chứ để cái TÔI  to đùng ra khoe khoang, tranh thủ kháy khịa nhau thế này thì...Hôm nọ anh Sống Chậm hỏi thế nào là trí thức, diễn giải một hồi rồi anh tự nhận mình là công nhân. Còn tôi, tôi xin khai: tôi là nông dân. 

Thật đấy. Cuốc đất trồng cây tôi vẫn chưa quên. Tôi sinh ở nông thôn, bố tôi là nông dân. Gần đây người ta nói nhiều, viết nhiều về tam nông, thấy xót xa. Nói các bạn đừng cười, tôi giống bố mẹ mình, có tâm hồn nông dân. Nghĩa là yêu và gắn bó với ruộng vườn, vật nuôi và cây trồng.
  Tết vừa rồi, tôi đưa vợ con về quê chơi. Một bà chị họ tôi mới nghỉ hưu, về quê xây nhà, làm vườn. Thấy bóng tôi, bèn chặt một củ su hào to tướng mang sang cho. Chị nói, củ to nhất, tưới nước giải cách đây chục ngày, thấy nó to quá đẹp quá, ăn không dám ăn, bán không nỡ bán, có cậu về biếu cô cậu và các cháu ăn là xứng đáng nhất (xứng đáng thật không hả chị ?!). Nhìn tay bà chị ve vuốt của su hào, tôi hiểu. Người nông dân không coi cây trồng, hoa trái như vật vô tri mà như vật nuôi. Họ tiếc, xót khi bán, khi ăn. Vô lý và buồn cười, đúng không? Họ biết vậy nhưng họ vẫn vậy. Thế mới là nông dân.  
  Quê tôi giờ đã "lên" thành phố, phường quận rồi chứ không còn là xã huyện nữa. Cũng đợt Tết về quê, sang thăm bà bác họ. Bố mới mất hơn năm, anh trưởng nghỉ hưu phụng dưỡng mẹ. Nhà cửa, ao rãnh, vườn tược vẫn như xưa dù không còn canh tác và thu hoa lợi nhiều nữa vì mất con mương thủy lợi, nước ao hồ ô nhiễm hết, tưới nước máy thì chết tiền và nước máy không hợp với một số loại hoa khó tính. Quê tôi đã chết một làng hoa. Như Ngọc Hà, như Yên Phụ Hà Nội, chết hết cả rồi. Thấy bên nhà bác vẫn còn một cái rãnh dài, tù đọng, không thông thủy nữa, chạy dọc một bờ tre rậm rạp. Ngày còn bé, tôi hay bắn chim ở bờ tre này, quen thuộc lắm. Anh trưởng nói, chắc cũng sắp phải chặt bớt tre đi vì nó rợp bóng, hàng xóm kêu ca. Anh cố giữ hàng tre để ông bà nhìn thấy đến lúc khuất, cho chim nó về hót. Buổi chiều nếu không mệt, bà vẫn ra hiên ngồi nghe chim hót. Làng quê đã mất, đang mất cùng với ao hồ, bờ tre, cây trái. Và hoa nữa. Sẽ không còn hoa, không còn tiếng chim. Những lão nông dân tóc vấn, răng đen (có cả bố mẹ tôi) cũng sắp khuất bóng hết cả rồi.
   Tôi ở Sài Gòn, đất ở vài chục mét vuông lấy đâu ra ao hồ, hoa và tiếng chim để nuôi thằng nông dân trong mình? 
  Nhưng tôi vẫn cố. Tâm hồn thằng nông dân không chết. Tôi nuôi nó bằng hồi ức, bằng tình yêu với cỏ cây, dù rất cô độc và yếu ớt - như một con chim ẩn mình, nhưng không chờ chết! 
HaLung 29/7/09
Kim TT

Lời chúc Năm Mới 2011

Lời chúc Năm Mới 2011

Vừa đủ HẠNH PHÚC để tâm hồn cảm thấy ngọt ngào.
Vừa đủ THỬ THÁCH để có cơ hội rèn luyện
Vừa đủ PHIỀN MUỘN để thấy mình là một con người
Vừa đủ HY VỌNG để đón chờ hạnh phúc
Vừa đủ THẤT BẠI để biết khiêm nhường
Vừa đủ THÀNH CÔNG để thêm nhiệt huyết
Vừa đủ BẠN BÈ để bớt cô đơn
Vừa đủ VẬT CHẤT để được thảnh thơi sống
Vừa đủ NHIỆT TÌNH để đi đến cùng các dự tính
Vừa đủ NIỀM TIN để xua đi những phút ngã lòng
Vừa đủ NGHỊ LỰC để nói không với cái xấu
Vừa đủ TÌNH YÊU để thực hiện hy vọng và ước mơ!

Công thức để bạn làm tiệc đón
Giao thừa

1. Lấy toàn thể 12 tháng trong năm đem rửa sạch mùi cay đắng, ghen tị, thù oán rồi để cho ráo nước
2. Tuần tự cắt mỗi tháng ra 28, 30 hay 31 phần
3. Trộn đều với mỗi thứ một chút: Tình Yêu,Kiên Nhẫn, Can Đảm, Cố Gắng, Hy vọng,Trung Thành
4. Ướp thêm gia vị: Lạc Quan, Tự Tin vàHài Hước
5. Rồi đem ngâm một lát trong dung dịchNhững Điều Tâm Niệm Của Mình
6. Vớt ra, xay nhỏ, đổ tất cả vào nồi Yêu Thương và nấu với lửa Vui Mừng
7. Đem ra ăn với Nụ Cười trong chén Bao Dung

HAPPINESS enough to feel the sweet soul.

CHALLENGE enough to have the opportunity to train

FAILURE enough humility to know

Just enough to feel lonely FRIEND

HOPE enough to expect happiness

MATERIAL enough to be carefree life

Depression just enough to see yourself as a human

Just enough to add enthusiasm SUCCESS

Enough enthusiasm to go along with estimates

FAITH enough to dispel the despair minutes

Eve

Enough energy to say no to evil

Recipe for you to pick a party

LOVE enough to make hope and dream!

1. Get the entire 12 months in bringing clean smell bitterness, jealousy, hatred and then to the drain

4. Spice marinade: optimism, humor vaHai Confidence

2. Sequentially cut each month into 28, 30 or 31 parts

3. Mix well with a bit of everything: love, patience, courage, effort, hope, loyalty

5. Then soak them for a while in solution dichNhung Article Passages I.

6. Take out a small jar, pour it all into the pot to cook with fire Love and Joy.


7. Bring the cup to eat with a smile in tolerance